20 Yaş Dişi ve Gömülü Dişlerin Röntgenle Değerlendirilmesi

Yirmilik dişler ağızda en son süren ve çoğu zaman yer bulamayan dişlerdir. Kimi zaman tam çıkar, kimi zaman kısmen kalır, kimi zaman da kemik içinde gömülü kalır. Bu dişlerin değerlendirilmesinde röntgen, muayeneyi tamamlayan bir ek değil, kararın merkezindeki bilgidir; çünkü asıl bilinmeyen kısım kemik içindedir.

Yirmilik Dişler Neden Sorun Çıkarır?

Çene yapısı ile diş boyutları her zaman uyumlu değildir. Diş sürmek için yeterli yer bulamadığında komşu dişe yaslanır, kısmen çıkar ya da kemik içinde kalır. Kısmen sürmüş bir dişin üzerini örten dişeti kapalı bir cep oluşturur ve bu cep fırça ile kolay temizlenemez.

Sorunlar genellikle iki başlıkta toplanır: çevredeki yumuşak dokunun iltihaplanması ve komşu dişin kökünde ya da kemikte oluşan değişimler. İkisinin de tam olarak değerlendirilmesi görüntü gerektirir. Dişin tepesini görmek, kökünün ne yaptığını anlamaya yetmez.

Gömülü Diş Röntgende Nasıl Değerlendirilir?

Panoramik görüntüde hekim önce dişin genel konumuna bakar: hangi yöne eğik, ne kadar derinde, komşu dişin köküne ne kadar yakın? Ardından kök yapısı incelenir: tek köklü mü, çok köklü mü, eğri mi, ucu kıvrık mı?

Bu bilgiler çekim planının temelini oluşturur. Kökü kemik içinde kalan bir dişin yalnızca tepesi elle yoklanabilir; asıl karar verici bilgi köktedir. Aynı şekilde dişin önündeki kemik miktarı, işlem sırasında ne kadar kemik kaldırılacağını etkiler.

Panoramik görüntünün bu tür değerlendirmelerdeki yerini panoramik diş röntgenlerinin kullanım amaçları yazımızda ayrıntılı ele almıştık.

Köklerin Komşuluğu: Sinir Yapıları ve Sinüs

Alt çenede yirmilik dişlerin kökleri, çene kemiği içinde seyreden sinir yapılarına komşu olabilir. Üst çenede ise kökler sinüs boşluğuna yakın konumlanabilir. Bu komşuluğun derecesi, işlem sırasındaki riskleri doğrudan etkiler.

Hekiminiz görüntüde bu ilişkiyi değerlendirir. Kök ile sinir yapısı arasındaki mesafe çok yakınsa işlem daha dikkatli planlanır; bazı durumlarda hekiminiz ek bir değerlendirme yapılması için sizi uygun bir merkeze yönlendirebilir. Bu merkezimizde panoramik görüntüleme yapılır; ayrıntılı inceleme gerektiren durumlarda yönlendirmeyi hekiminiz planlar.

Çekim Planında Görüntünün Rolü

Görüntü üzerinden şu sorular yanıtlanır:

• Diş hangi konumda ve hangi eğimde duruyor?
• Kaç köklü, kökler nasıl bir biçimde?
• Kemik içinde ne kadar derinde?
• Komşu dişe ne kadar yakın, ona zarar verme olasılığı var mı?
• Kök ucu ile sinir veya sinüs arasındaki ilişki nasıl?
• Çevresinde iltihap ya da kist benzeri bir alan var mı?

Bu soruların çoğu klinik muayenede tam olarak yanıtlanamaz. Bu nedenle çekim öncesi görüntü, işlemin güvenli planlanması için standart bir adımdır. Hekiminiz görüntüdeki bulguları size anlatırken hangi noktalara dikkat ettiğini de paylaşabilir.

Ağrı ve Şişlik Olduğunda İzlenen Yol

Yirmilik diş çevresinde iltihap geliştiğinde ağrı, şişlik, ağız açmada zorlanma ve bazen ateş görülebilir. Bu akut dönemdir ve öncelik iltihabın kontrol altına alınmasıdır.

Hekim önce klinik değerlendirme yapar, gerekli görürse görüntü ister ve iltihabı azaltıcı işlemlere başlar. Dişin çekimi çoğu zaman iltihap yatıştıktan sonraya planlanır. Şişliğin yüze veya boyna yayılması, yutma ya da solunum güçlüğü gibi bulgular varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir.

Her Gömülü Diş Çekilmeli mi?

Hayır. Sorun çıkarmayan, konumu uygun ve temizlenebilir durumdaki dişler takip edilebilir. Takip kararı verilirken dişin konumu, komşu dişe etkisi, kemik yapısı ve hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilir.

Takip edilen dişlerde kontrol aralığını hekim belirler. Bu aralıklarda yeni bir görüntü istenip istenmeyeceği de aynı değerlendirmenin parçasıdır. Gömülü bir diş çekildiğinde ise komşu dişin durumu ayrıca değerlendirilir; boşalan bölgenin nasıl kapatılacağı ya da ileride protez planı gerekip gerekmediği konuşulur. Bu süreci diş çekildikten sonra implant ne zaman yapılır yazımızda ele almıştık.

Çekim Sonrası Takip

Çekim sonrası iyileşme genellikle klinik bulgularla izlenir: ağrının azalması, şişliğin gerilemesi, bölgenin kapanma biçimi. Gidiş beklenenden farklıysa hekim kontrol görüntüsü isteyebilir.

Verilen talimatlara uymak, sigara kullanımına bir süre ara vermek ve bölgeyi temiz tutmak iyileşmeyi kolaylaştırır. Kontrol muayenesini atlamamak, olası bir sorunun erken görülmesini sağlar.

Yirmilik Dişler Ne Zaman Sürmeye Çalışır?

Bu dişler genellikle 17-25 yaş aralığında sürmeye çalışır. Aynı dönem, ağızda diğer dişlerin yerini çoktan aldığı ve çene büyümesinin büyük ölçüde tamamlandığı bir dönemdir. Sürmek için gereken yer bu nedenle çoğu kişide yeterli olmaz.

Bazı kişilerde yirmilik diş hiç gelişmez, bazılarında ise dördü de oluşur. Kaç dişin geliştiğini ve hangilerinin kemik içinde kaldığını net olarak görmenin yolu panoramik görüntüdür.

Sık Görülen Şikâyetler

Yirmilik diş kaynaklı sorunlarda hastalar genellikle şunları tarif eder:

• Arka bölgede, çiğneme sırasında artan ağrı
• Dişetin kısmen sürmüş dişin üzerinde şişmesi
• Ağız açmada zorlanma ve çene bölgesinde gerginlik
• Ağız kokusu ve ağızda hoş olmayan tat hissi
• Kulak bölgesine yayılan rahatsızlık hissi

Bu şikâyetlerin hepsi yirmilik dişten kaynaklanmaz; komşu diş veya dişeti kaynaklı da olabilirler. Ağrının kaynağını ayırt etmek için muayene ve görüntünün birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Takip Edilirken Nelere Bakılır?

Çekilmemesine karar verilmiş bir dişte hekim belirli aralıklarla konumu, komşu dişin kökünde bir değişim olup olmadığını ve çevre kemik yapısını değerlendirir. Klinik olarak da bölgede şişlik, ağız açmada kısıtlılık veya tekrarlayan iltihap izlenir.

Takip sırasında şikâyet ortaya çıkarsa plan yeniden konuşulur. Kontrol randevularını ertelememek, olası bir sorunun zamanında fark edilmesini sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Gömülü dişim olduğunu nasıl anlarım?

Çoğu zaman hiç belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen görüntüde fark edilir. Kısmen sürmüşse dişetinde tekrarlayan şişlik, ağrı veya ağız kokusu görülebilir.

Gömülü yirmilik diş her zaman çekilmeli mi?

Hayır. Şikâyet oluşturmayan ve komşu yapıları etkilemeyen dişler takip edilebilir. Karar, muayene ve görüntü bulguları birlikte değerlendirilerek verilir.

Çekim öncesi neden mutlaka görüntü isteniyor?

Dişin kök yapısı ile komşu sinir veya sinüs ilişkisi ancak görüntüde görülebilir. Bu bilgi işlemin güvenli planlanması için gereklidir.

Röntgende gömülü diş görünürse hemen müdahale gerekir mi?

Her bulgu acil müdahale gerektirmez. Hekiminiz dişin konumunu ve şikâyetlerinizi değerlendirip çekim ya da takip kararını sizinle birlikte planlar. Bulunduğunuz bölgeye en yakın çekim noktası için Yenibosna panoramik diş röntgeni sayfasına bakabilir, tüm listeyi bölge sayfalarımızda görebilirsiniz. Sorularınız için Diş Hekimi Sertaç Kızılkaya ile iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.